Τετάρτη 1/4/2026, Ινστιτούτο ETERON, Λεωκορίου 38-40, Ψυρρή. Ώρα έναρξης: 18:30.

Ένα βασικό γνώρισμα της πολιτιστικής ζωής του ελληνικού 19^ου αιώνα είναι ο στενός δεσμός μεταξύ λογοτεχνίας και εικαστικών τεχνών. Ο δεσμός αυτός εκδηλώνεται σε ποικίλες περιοχές: σε λογοτεχνικά κείμενα που είτε αναφέρονται ρητά σε ζωγράφους και εικαστικά έργα της εποχής είτε ενσωματώνουν στον αφηγηματικό τους πυρήνα εικονοποιητικές πρακτικές (π.χ. χρώματα, σκιές, σχήματα)· στη λογοτεχνική κριτική, η οποία ερμηνεύει και αξιολογεί λογοτεχνικά έργα δανειζόμενη όρους από το λεξιλόγιο των εικαστικών τεχνών· στην τυπογραφική αισθητική των περιοδικών και των εφημερίδων: το δεύτερο μισό του 19^ου αιώνα θεωρείται η “χρυσή εποχή” του περιοδικού τύπου, εξέλιξη που δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε μια ποσοτική αύξηση, αλλά αφορά τη γενικότερη αισθητική τους ποιότητα. Στην παρούσα ανακοίνωση θα εστιάσω σε αυτήν την τελευταία πτυχή του περιοδικού τύπου εξειδικεύοντας στον τρόπο με τον οποίο η τυπογραφική αισθητική σημαίνει το περιεχόμενο της ύλης και, ως εκ τούτου, διαμορφώνει την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του περιοδικού. Ως πεδίο εφαρμογής επιλέγεται το γελοιογραφικό έργο του Θέμου Άννινου και ο εικαστικός διάκοσμος των σατιρικών περιοδικών των οποίων είχε τον τελικό λόγο για τον σχεδιασμό τους: ο Ασμοδαίος (1875-1885), σατιρική εφημερίδα που εξέδιδε από κοινού με τον Εμμανουήλ Ροΐδη, και το Άστυ (1885-1907). Με κέντρο το ιδιαίτερα παραμελημένο από τη σχετική έρευνα καλλιτεχνικό έργο του Θέμου Άννινου, θα προσπαθήσω να απαντήσω, μεταξύ άλλων, στα ακόλουθα ερωτήματα: πώς λόγος και εικόνα διαπλέκονται στην τυπογραφική σχεδίαση του Ασμοδαίου και του Άστεως; Τι λογής καινοτομίες εισήγαγε ο Άννινος στη γελοιογραφία και γιατί θεωρείται πρωτοπόρος; Ποιες ιδεολογίες και ποια πολιτικά πρόσωπα μπαίνουν στο στόχαστρο της σάτιράς του;